Upalne dni mogą być dla konia bardzo obciążające. Wysokie temperatury, intensywny trening, brak cienia i ograniczony dostęp do wody mogą doprowadzić do odwodnienia, przegrzania, a w skrajnych przypadkach do udaru cieplnego. Dlatego każdy właściciel powinien wiedzieć, jak schłodzić konia, jak kontrolować temperaturę ciała i kiedy konieczna jest pomoc lekarza weterynarii.
Podczas wysiłku organizm konia wytwarza duże ilości ciepła. Wierzchowiec oddaje je przede wszystkim przez pocenie się i oddech. W czasie upału proces ten jest mniej skuteczny, szczególnie gdy powietrze jest wilgotne i nie ma wiatru.
Wraz z potem koń traci wodę oraz składniki mineralne. Jeżeli straty są zbyt duże, pogarsza się krążenie, wzrasta tętno, a mięsień szybciej się męczy. Na przegrzanie bardziej narażone są zwierzęta starsze, otyłe, chore oraz konie pracujące pod siodłem podczas wysokiej temperatury.
Objawem hipertemii może być obfite pocenie się konia, szybki oddech, osłabienie, niechęć do ruchu, chwiejny chód oraz długo utrzymujące się podwyższone tętno. Niepokojący jest także brak potu mimo intensywnego wysiłku i gorącej pogody.
Temperatura zdrowego konia wynosi zwykle około 37,5–38,5°C, chociaż po treningu może czasowo wzrosnąć. Jeżeli temperatura ciała pozostaje wysoka, zwierzę jest apatyczne, ma problemy z utrzymaniem równowagi lub nie reaguje prawidłowo na otoczenie, należy rozpocząć chłodzenie i skontaktować się z lekarzem weterynarii.
Warunki na wybiegach mają ogromne znaczenie dla samopoczucia konia. Pamiętajmy, że brak ruchu powietrza i wielogodzinne przebywanie w pełnym słońcu może doprowadzić do przegrzania nawet bez treningu.
Najlepiej wyprowadzać wierzchowce wcześnie rano, późnym wieczorem lub nocą. W czasie największego upału powinny mieć możliwość powrotu do stajni albo schronienia się w cieniu.
W zależności od warunków chłodna i przewiewna stajnia może być bezpieczniejsza niż rozgrzany padok. Jeżeli jednak w budynku jest duszno i ciepło, lepszym rozwiązaniem może być zacienione miejsce na zewnątrz.
Na pastwisku powinny znajdować się osłonione miejsca dostępne dla wszystkich koni. Cień mogą zapewnić drzewa lub odpowiednio duża, przewiewna wiata. Zacienione miejsca pomagają koniom schłodzić się w upale. Poidła i wiadra z wodą najlepiej ustawiać w cieniu, aby się nie nagrzewała. Konie nie piją ciepłej wody, preferują 8-15°C.
Podczas upałów konie mogą pić nawet dwa razy na godzinę. Stały dostęp do czystej wody jest najważniejszym elementem ochrony przed przegrzaniem. Ilość wypijanej wody zależy od temperatury, rodzaju żywienia, intensywności pracy i indywidualnych potrzeb konia. Zazwyczaj potrzebują one 20-40 litrów wody dziennie w upale. Odwodnienie u koni można sprawdzić testem fałdu skórnego - polega on na naciągnięciu skóry na szyi czy boku. Jeśli skóra nie wraca szybko na swoje miejsce, zwierzę cierpi na niedobór płynów.
W czasie upału należy regularnie czyścić poidła i wiadra oraz kontrolować, czy wierzchowiec rzeczywiście pije. Pomóc może podawanie namoczonej paszy, meszu albo lekko zwilżonego siana. Podczas zawodów szczególnie przydatne jest zabranie wody z własnej stajni. Niektóre konie niechętnie piją wodę o obcym zapachu lub smaku.
Po intensywnym wysiłku koń traci z potem sód, potas i chlor. Elektrolity mogą pomóc uzupełnić te straty, ale ich ilość zależy od masy ciała, rodzaju treningu i intensywności pocenia. Preparaty należy stosować zgodnie z instrukcją producenta. Koń po ich podaniu musi mieć dostęp do wody. W razie wątpliwości dawkowanie warto ustalić z lekarzem weterynarii lub dietetykiem.
W stajni należy zadbać o otwarte okna i swobodny przepływ powietrza. Pomocne mogą być bezpiecznie zamontowane wentylatory, umieszczone poza zasięgiem zwierząt.
Boks powinien być czysty i suchy. Mokra ściółka zwiększa wilgotność i utrudnia oddawanie ciepła. W czasie upału warto też ograniczyć bezpośrednie nagrzewanie pomieszczeń przez słońce.
Po jeździe należy niezwłocznie zdjąć siodło, czaprak, ochraniacze i derkę. Chłodzenie zwierzęcia powinno rozpocząć się możliwie szybko, zwłaszcza po intensywnym wysiłku. Czas stępowania po treningu powinien wynosić 10-15 minut.
Konia najlepiej ustawić w cieniu i umożliwić mu spokojny ruch w stępie. Jednocześnie należy obserwować jego oddech, temperaturę ciała oraz tętno.
Jak schłodzić konia prawidłowo? Najskuteczniejsze jest polewanie całego ciała wodą z węża lub przy użyciu wiadra. Wodę należy kierować przede wszystkim na szyję konia, klatkę piersiową, grzbiet, zad oraz kończyny. Kąpiel koni pomaga w regeneracji mięśni i poprawia komfort.
Można chłodzić konia zimną wodą. Nie ma konieczności rozpoczynania od ciepłej i obniżania jej temperatury stopniowo. Gwałtowne chłodzenie przegrzanego organizmu nie jest bardziej niebezpieczne niż pozostawienie konia z wysoką temperaturą ciała. Najważniejsze jest szybkie odprowadzenie ciepła.
Nie trzeba używać lodowatej wody, chociaż w przypadku udaru cieplnego intensywne chłodzenie zimną wodą może uratować zdrowie lub życie konia. Chłodzenie w ten sposób należy powtarzać, ponieważ woda pozostawiona na sierści szybko staje się ciepła. Po polaniu należy usunąć jej nadmiar ze skóry konia.
Polewanie należy zaczynać od nóg, kierując się do góry. Szczególną uwagę warto zwrócić na szyję, klatkę piersiową i miejsca, w których przebiegają większe naczynia krwionośne. Należy również schłodzić nogi i pozostałe wrażliwe miejsca. Głowę można delikatnie zwilżać, unikając silnego strumienia kierowanego do uszu i nozdrzy. Kąpiel konia powinna być przeprowadzona w cieniu lub wieczorem.
Glinki i żele chłodzące są szczególnie przydatne po treningu, gdy chcemy wspomóc regenerację nóg. Nie zastąpią jednak chłodzenia całego organizmu wodą. Preparaty należy nakładać na czyste kończyny i stosować zgodnie z zaleceniami producenta. Nie każdy żel może być używany pod bandaż lub ochraniacze. Z kolei derka chłodząca może być pomocna po treningu, podczas transportu lub zawodów, ponieważ wspiera stopniowe odprowadzanie nadmiaru ciepła z organizmu konia. Należy stosować ją zgodnie z zaleceniami producenta i regularnie kontrolować, czy materiał pozostaje chłodny oraz nie zaczyna zatrzymywać ciepła.
Dobrze dobrany sprzęt może ograniczyć działanie promieni słonecznych i owadów. Ważne, aby nie zatrzymywał ciepła i nie ograniczał przepływu powietrza.
Lekka derka siatkowa chroni przed muchami i może ograniczać działanie promieniowania UV. Derki i ochraniacze chłodzące jest natomiast przeznaczone głównie do stosowania po pracy lub w czasie zawodów, zgodnie z instrukcją producenta.
Każda derka powinna być przewiewna i dobrze dopasowana. Jeżeli koń intensywnie poci się pod materiałem, należy ją zdjąć.
Maska powinna odstawać od oczu, nie dotykać rzęs i nie uciskać głowy. Trzeba ją codziennie zdejmować, czyścić i sprawdzać stan skóry.
Frędzle są lżejszym rozwiązaniem, jednak zapewniają mniejszą ochronę niż pełna maska.
Trening najlepiej zaplanować rano lub późnym wieczorem. W czasie upału należy zmniejszyć intensywność pracy, skrócić czas jazdy i częściej robić przerwy.
Po własnego doświadczenia wielu jeźdźców wynika, że koń może pozornie pracować normalnie, a mimo to regenerować się znacznie wolniej. Dlatego ważne jest kontrolowanie oddechu, ruchu wierzchowca i temperatury po wysiłku.
W przypadku wyjątkowego upału lepiej zrezygnować z treningu. Jeden dzień odpoczynku znaczy mniej niż ryzyko poważnego przegrzania i długiego leczenia.
W przypadku podejrzenia przegrzania należy natychmiast przerwać wysiłek, zdjąć siodło, derkę i ochraniacze oraz przeprowadzić konia do cienia.
Następnie trzeba rozpocząć intensywne polewanie wodą, najlepiej z węża. Schłodzenie szyi, klatki piersiowej, grzbietu, zadu i kończyn pomoże obniżyć temperaturę organizmu. Jeżeli wierzchowiec jest przytomny, należy zaproponować mu wodę do picia.
Nie wolno czekać z chłodzeniem do przyjazdu lekarza weterynarii. W razie wątpliwości należy zadzwonić do lecznicy i postępować zgodnie z przekazanymi zaleceniami. Szybkie ochłodzenie może zapobiec uszkodzeniu narządów i znacząco zwiększyć szanse na pełny powrót do zdrowia.
check_circle
check_circle
