Książka "Koń w terapii i edukacji - abc hippoteriapii"

Prezentowana książka, druga z serii ABC HIPOTERAPII, poświęcona jest koniowi w terapii i edukacji. Omówione są w niej rasy koni, które są wykorzystywane w pracy terapeutycznej, ich przygotowanie i późniejsze użytkowanie.

Autorami są doświadczeni hipoterapeuci i instruktorzy jazdy konnej będący jednocześnie lekarzami weterynarii, zootechnikami i specjalistami w dziedzinie pracy oraz komunikacji z końmi. Książka ma na celu ułatwienie zrozumienia konia, który jest współuczestnikiem procesu terapeutycznego, i opisanie takiego użytkowania go, aby udział w terapii przynosił wymierne korzyści pacjentom przy jednoczesnym zachowaniu dobrostanu zwierzęcia.

Książka przeznaczona jest dla przyszłych i obecnych hipoterapeutów, studentów kierunku hipologia i jeździectwo, jak również wszystkich osób zainteresowanych poznaniem i zrozumieniem koni oraz świadomą współpracą z nimi.

Pierwsza publikacja z serii ABC hipoterapii poświęcona została psychopedagogicznym aspektom pracy hipoterapeutycznej z dziećmi i młodzieżą z niepełnosprawnością. Po dwudziestu latach od jej wydania przygotowywane jest nowe wydanie, zaktualizowane i uzupełnione. Obecnie oddajemy do rąk Czytelników drugi tytuł z tej serii – Koń w terapii i edukacji. Wybór, przygotowanie, użytkowanie, którego redaktorem naukowym jest prof. dr hab. Marta Siemieniuch-Tartanus, lekarka weterynarii, instruktorka jazdy konnej i hipoterapii.

Autorami poszczególnych rozdziałów są doświadczeni koniarze – lekarze weterynarii, zootechnicy, instruktorzy jazdy konnej i hipoterapii. W większości mają oni za sobą kilkunastoletnie doświadczenie w pracy z końmi, w tym również końmi do terapii i edukacji. W poszczególnych rozdziałach przedstawione są rasy koni najczęściej użytkowanych w terapii i edukacji, wymagania, jakie powinien spełniać koń, sposoby jego przygotowania i użytkowania oraz opieki zootechnicznej i weterynaryjnej, jaką powinniśmy mu zapewnić.

Zgodnie z wytycznymi Polskiego Towarzystwa Hipoterapeutycznego (PTHip) staraliśmy się stosować w książce najnowszą terminologię dotyczącą dziedziny, którą od lat w Polsce określaliśmy terminem hipoterapia. Obecnie termin ten został zastąpiony na całym świecie terminem Equine Assisted Services (EAS), co w dosłownym tłumaczeniu znaczy „usługi z pomocą koniowatych”. Polskie Towarzystwo Hipoterapeutyczne proponuje zastąpienie tej nazwy pojęciem „wsparcie z udziałem koni”, ponieważ w naszym kraju w terapii i edukacji użytkowane są głównie konie.

Według przyjętej definicji wsparcie z udziałem koni to uporządkowane działanie ukierunkowane na osiągnięcie wyznaczonego celu, do którego z uzasadnionych powodów włącza się konie, aby osiągnąć korzyści fizyczne, psychiczne i społeczne u ludzi. Warunkiem koniecznym  rowadzenia wsparcia z udziałem koni jest posiadanie szerokiej wiedzy dotyczącej zarówno ludzi, jak i koni. W Polsce wsparcie z udziałem koni prowadzą przede wszystkim instruktorzy hipoterapii i instruktorzy rekreacji ruchowej o specjalności hipoterapia.

W ramach ogólnego wsparcia z udziałem koni wyróżnia się oddziaływania bardziej specjalistyczne. Są to m.in.:

- terapia z udziałem koni, Equine Assisted Therapy (EAT);

- edukacja z udziałem koni, Equine Assisted Learning (EAL), np. terapia pedagogiczna, edukacja specjalna, edukacja rewalidacyjna, edukacja wczesnoszkolna i szkolna, coaching, samodoskonalenie;

- jeździectwo, aktywności z udziałem koni, np. terapeutyczna jazda konna, parajeździectwo, parawoltyżerka, parapowożenie, jeździectwo Olimpiad Specjalnych (Therapeutic Horse Riding, Adaptive Riding, Adaptive Driving, Para-Vaulting...) itp.

Terapia z udziałem koni to forma wsparcia, prowadzona przez wykwalifikowanych specjalistów (np. fizjoterapeutów, terapeutów zajęciowych, psychologów, psychoterapeutów, logopedów), którzy włączają przeszkolone konie w program terapeutyczny w celu uzyskania korzyści przez jej uczestników. Do prowadzenia terapii z udziałem konia konieczne jest posiadanie wykształcenia kierunkowego terapeutycznego i ukończenie dodatkowego szkolenia w zakresie wsparcia z udziałem koni. W ramach terapii z udziałem koni zostały wyróżnione:

fizjoterapia z udziałem koni, Equine Assisted Physiotherapy (EAPT). To forma wsparcia z udziałem koni, prowadzona przez wyspecjalizowanego fizjoterapeutę, wykorzystującego budowę, ruch konia oraz aktywności uczestnika na i przy koniu w celu poprawy funkcji motorycznych, uczestnictwa w różnych obszarach życia oraz jakości życia uczestnika;

terapia zajęciowa z udziałem koni, Equine Assisted Occupational Therapy (EAOT). To forma wsparcia z udziałem koni, prowadzona przez wyspecjalizowanego terapeutę zajęciowego, wykorzystującego aktywności na i przy koniu oraz środowisko koni, w celu rozwijania umiejętności samoobsługi i niezależności uczestnika, a w konsekwencji mająca poprawić jakość jego życia oraz poziom/stopień uczestnictwa w różnych obszarach życia;

terapia psychologiczna z udziałem koni, Equine Assisted Psychological Therapy (EAPsT). To forma wsparcia z udziałem koni prowadzona przez psychologa, wykorzystującego aktywności na i przy koniu oraz środowisko koni, aby usprawnić funkcje poznawcze, emocjonalne, społeczne i/lub behawioralne w celu poprawy poziomu/stopnia uczestnictwa w różnych obszarach życia oraz jakości życia uczestnika;

terapia logopedyczna z udziałem koni, Equine Assisted Speech and Language Therapy (EASLT). To forma wsparcia z udziałem koni prowadzona przez wyspecjalizowanego logopedę, wykorzystującego ruch konia oraz aktywności na i przy koniu i/lub jego środowisko, aby usprawnić komunikację uczestnika z otoczeniem i/lub jego mowę w celu poprawy jakości jego życia oraz poziomu/stopnia uczestnictwa w różnych obszarach życia.

Edukacja z udziałem koni to forma wsparcia prowadzona m.in. przez wyspecjalizowanego pedagoga, pedagoga specjalnego, psychologa lub psychoterapeutę, obejmująca zajęcia edukacyjne, psychoedukacyjne, korekcyjno-kompensacyjne, rewalidacyjne oraz działania stymulujące rozwój. Edukacja z udziałem koni może uzupełniać proces edukacji przedszkolnej, szkolnej, edukacji specjalnej czy proces rozwoju osobistego w dorosłym życiu.

Wprowadzone zmiany podyktowane są dążeniem do ujednolicenia na całym świecie terminologii dotyczącej działań z udziałem konia i jej coraz większej specjalizacji. Czytelnikom publikacji życzę, żeby znaleźli w niej odpowiedzi na nurtujące pytania, a przede wszystkim bezpiecznej i satysfakcjonującej pracy terapeutycznej i edukacyjnej w towarzystwie naszego niezastąpionego partnera – konia.